Emekli çalışırsa maaşı kesilir mi?

Kısa cevap

Çoğu durumda hayır, ama her durumda değil. Sonucu üç şey belirler: ilk sigorta girişinizin 1 Ekim 2008’den önce mi sonra mı olduğu, özel sektörde mi kamuda mı çalışacağınız ve nasıl çalışacağınız (işçi, kendi adına/esnaf ya da memur).

İlk sigorta girişi 1 Ekim 2008’den önce olan biri özel sektörde işçi olarak çalışırsa aylığı kesilmez. Bunun yerine sosyal güvenlik destek primi (SGDP) ödenir.
İlk sigorta girişi 1 Ekim 2008 ve sonrası olan biri işçi ya da memur olarak çalışmaya başlarsa aylığı kesilir. Kendi adına (esnaf, 4/b) çalışırsa aylığı kesilmez.
Kamuda çalışmaya başlayan emeklinin aylığı kesilir.

Aylık azalmaz ya da yarıya inmez: ya tam ödenir ya da çalışılan süre boyunca tamamen durur.

İlk sigorta girişi 1 Ekim 2008’den önce olanlar

5510 sayılı Kanun 1 Ekim 2008’de yürürlüğe girdi. Bu tarihten önce sigortalı olanlar için SGDP konusunda eski kanunların hükümleri uygulanmaya devam eder (5510, geçici md. 14).

İşçi olarak (4/a) özel sektörde çalışırsanız: Emekli aylığınız kesilmeden çalışabilirsiniz. Bu durumda normal prim yerine SGDP ödenir. İsterseniz aylığınızı durdurup tam sigortalı olarak çalışmayı da seçebilirsiniz.

Kendi adına (4/b) çalışırsanız: Aylık kesilmez. Esnaf emeklilerin aylığından yapılan SGDP kesintisi 29 Ocak 2016 tarihli 6663 sayılı Kanunla kaldırıldı; kesinti 29 Şubat 2016’dan itibaren uygulanmıyor.

İlk sigorta girişi 1 Ekim 2008 ve sonrası olanlar

Kanun burada çalışma türüne göre ayrım yapar (5510, md. 30):

İşçi ya da memur olarak çalışırsanız (veya yurt dışında çalışırsanız): Aylığınız, çalışmaya başladığınız tarihten sonraki ödeme döneminin başında kesilir. Çalışırken normal çalışanlar gibi kısa ve uzun vadeli sigorta ile genel sağlık sigortası primi ödenir. Bu gruptakiler aylık alıp aynı anda SGDP ile çalışamaz.

İşten ayrılıp yeniden aylık bağlanması için yazılı başvuru yaptığınızda aylığınız yeniden bağlanır. Yeni aylık iki parçadan oluşur: eski aylığınızın aradaki artışlarla güncellenmiş hali, artı emeklilikten sonraki çalışmanız için hesaplanan kısmi aylık. Yani emeklilik sonrası çalışma aylığınızı biraz artırır.

Kendi adına (esnaf, 4/b) çalışırsanız: Aylığınız kesilmez. Ancak siz yazılı olarak isterseniz, istek tarihinden sonraki ay başından itibaren kesilir; o durumda yukarıdaki kurallar uygulanır.

Kamuda çalışmak

Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emekli aylığı alan kişi; bakanlıklar ve diğer kamu kurumları, belediyeler, il özel idareleri, kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT) ve sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait şirketlerde aylığı kesilmeden çalışamaz (5335 sayılı Kanun, md. 30). Kamuda SGDP ile aylık almaya devam etme seçeneği yoktur. Bu işten ayrıldığınızda aylığınız yeniden bağlanır.

Kanun bazı istisnalar sayar: örneğin seçimle göreve gelenler (milletvekilleri, belediye başkanları gibi) ve yalnızca toplantı ücreti ya da yönetim kurulu ücreti alınan görevler. Ayrıca emekliler, öğretim üyeliği ve Sağlık Bakanlığı hekim kadroları gibi sayılı istisnalar dışında, kamudaki memur kadrolarına dışarıdan atanamaz. Kamuda bir görev teklifi aldıysanız, durumunuzun istisnalardan birine girip girmediğini kurumun personel birimine sorun.

SGDP ile çalışmanın bilmeniz gereken sonuçları

Oran nasıl hesaplanır? İşçiler (4/a) için SGDP oranı, kısa vadeli sigorta kolları prim oranına yüzde 30 eklenerek bulunur. Bu yüzde 30’un dörtte birini çalışan, dörtte üçünü işveren öder; primi yatırmakla yükümlü olan işverendir (5510, geçici md. 14). Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı bugün yüzde 2,25’tir ve tamamını işveren öder (5510, md. 81). Böylece toplam SGDP oranı yüzde 32,25 olur: yüzde 7,5 çalışan, yüzde 24,75 işveren payı. Kısa vadeli sigorta oranını Cumhurbaşkanı yüzde 1,5 ile 2,5 arasında değiştirebildiği için toplam oran da değişebilir.

Aylığınızı artırmaz. SGDP’li süreler sigortalılık süresine sayılmaz.
Toptan ödeme olarak geri alınamaz ve hizmet birleştirmede dikkate alınmaz.
Yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı güvencesi vardır. Bu nedenle hastalık raporu parası ödenmez.
İşsizlik maaşı alınamaz. SGDP’de işsizlik sigortası primi yoktur.
Emeklilik gerekçesiyle kıdem tazminatı istenemez. SGDP ile çalışmaya devam edenler, yalnızca emekli oldukları için kıdem tazminatı talep edemez. İşverenin haklı bir sebep olmadan sözleşmeyi feshetmesi gibi başka nedenlerle hak doğabilir.

Başlamadan önce kontrol edin

İlk sigorta giriş tarihinizi e-Devlet’teki hizmet dökümünüzden öğrenin.
Çalışacağınız işin özel sektör mü kamu mu, işçi olarak mı kendi adınıza mı olduğunu netleştirin.
Durumunuz farklıysa (malulen emeklilik, yurt dışı borçlanması, vazife malullüğü gibi) başlamadan önce SGK’ya danışın. Bu durumlarda kurallar farklıdır.

Sık sorulan sorular

Emekli maaşım çalıştığım için azalır mı?

Hayır. Aylık ya tam ödenir ya da çalışılan dönem boyunca tamamen durdurulur. Kısmi bir indirim yoktur.

SGDP ödersem ileride daha yüksek maaş alır mıyım?

Hayır. SGDP’li süreler emekli aylığınıza eklenmez. Aylığınızın artması, yalnızca 1 Ekim 2008 sonrası sigortalıların aylığı kesilerek tam sigortalı çalıştığı durumda söz konusudur.

2008’den sonra sigortalı oldum, emekliyim; dükkân açarsam maaşım kesilir mi?

Hayır. Kendi adınıza (4/b) çalışmaya başlamanız aylığınızı kesmez. Aylık yalnızca siz yazılı olarak isterseniz kesilir.

Emekliyken çalışırsam işsizlik maaşı alabilir miyim?

Hayır. SGDP işsizlik sigortası primi içermez ve yaşlılık aylığı almak işsizlik ödeneğinin kesilme sebeplerindendir.

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Kişisel durumunuz için SGK’ya ya da bir sosyal güvenlik uzmanına danışın.